"Όνομα μητρός Λίλιθ" στο Θέατρο Μικρός Κεραμεικός

Το έργο

Είναι υπέροχο να υπάρχουν καινούργια κείμενα από νέους ανθρώπους, ώστε να εξασφαλιστεί μια όμορφη συνέχεια την ελληνική δραματουργία. Το όνομα Λίληθ είναι το δεύτερο θεατρικό έργο της Μαριάντζελας Κατσιαβριά, που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Βακχικόν. Το Όνομα μητρός Λίλιθ ξεκίνησε να γράφεται με αφορμή το Φεστιβάλ OFF OFF του Θεάτρου Επι Κολωνώ του 2024, στα πλαίσια της τότε θεατρικής μας ομάδας, της Atropa Belladonna. Η πρώτη του μορφή γεννήθηκε μέσα σε ένα περιβάλλον βαθιάς συνεργασίας, πειραματισμού και αναζήτησης.

Μια παράσταση-ταξίδι στη φύση της γυναίκας και τα πάθη της. Οι τέσσερις παντοδύναμες Μοίρες Κλωθώ, Άτροπος, Λάχεσις και Τύχη, όπως το θέλει ο Πίνδαρος, δουλεύουν αδιάκοπα. Γίνονται ένα με τις γυναίκες, τις ζωές των οποίων καθορίζουν. Γυναίκες που υπέφεραν, έζησαν και πέθαναν καταπιεσμένες. Γίνονται η Πανδώρα, η Ευρυδίκη, η Κασσάνδρα, η Μέδουσα. Μιλούν, φωνάζουν, σωπαίνουν και θρηνούν για όσους πεθαίνουν και για τον εαυτό τους, που πρέπει αδιαλείπτως να κάνουν αυτό το έργο, γιατί το νήμα δε σταματά ποτέ να κάνει τη δουλειά του, πρόκειται για μια διαδικασία που συνεχίζεται αενάως. Στον πυρήνα του Όνομα μητρός Λίλιθ βρίσκεται η έννοια του τέλους — και ποιος το ορίζει.

Οι τέσσερις μοίρες δουλεύουν ασταμάτητα καθορίζοντας τις ζωές και τους θανάτους, αυτός είναι ο ρόλος τους. Αγέρωχες και κυνικές συνεχίζουν να κινούν και να κόβουν το νήμα τους ό,τι κι αν συμβεί. Η Πανδώρα, η Ευρυδίκη, η Κασσάνδρα και η Μέδουσα παρουσιάζονται ως τραγικές φιγούρες που δε μπόρεσαν να ξεφύγουν από τη μοίρα τους. Το νήμα δε σταματά να κόβει ζωές γυναικών. Όσο όμως οι γυναικοκτονίες πληθαίνουν οι μοίρες, όσο περισσότερες γυναίκες σε ένα πατριαρχικό καθεστώς εξοντώνονται, οι μοίρες καταλαβαίνουν πως κάτι πρέπει να αλλάξει. Η φεμινιστική ματιά διαπερνά όλο το έργο. Όπως έχει δηλώσει η συγγραφέας «Ήθελε να μιλήσει για τις γυναικοκτονίες, όχι ως μεμονωμένα εγκλήματα αλλά ως κοινωνικό σύμπτωμα.»

Σύμφωνα με τη συγγραφέα και σκηνοθέτη Μαριάντζελα Κατσιαβριά «Το έργο ακροβατεί ανάμεσα στον ποιητικό ρεαλισμό, τον νατουραλισμό και τον φορμαλισμό του σωματικού θεάτρου. Είναι ένα σκοτεινό παραμύθι που έχει τελειώσει πριν ήδη καν αρχίσει. Μια κραυγή για τη βία που κυριαρχεί στη δική μας πραγματικότητα. Τη βία, που δέχονται τα σώματά μας καθημερινά. Ένας αναστοχασμός για τις δικές μας ευθύνες και την παθητικότητα απέναντι σε όσα συμβαίνουν. Μια ανέλπιδη προσπάθεια να μη συνηθίσουμε τον θάνατο. Ένα κάλεσμα να παλέψουμε όλες μαζί απέναντι σε όσες δυνάμεις μας φαίνονται ανέγγιχτες και τρομακτικές. Μια υπενθύμιση της δύναμης που έχουμε πραγματικά στα χέρια μας.»

Η παράσταση

Πολλά απόκρυφα κείμενα της καθολικής εκκλησίας, αναφέρουν ότι η Λίλιθ ήταν η πρωτόπλαστη γυναίκα και φτιάχτηκε, όπως ο Αδάμ από χώμα, οπότε ήταν και ίση του, σε αντίθεση με την Εύα. Η Λίλιθ είναι το σύμβολο της αρχέγονης θηλυκής όψης, της βαθιάς σεξουαλικότητας και του ασίγαστου πάθους, που αργότερα μετεξελίχθηκε σε λάμια, δαιμόνισσα ή βαμπίρ. Η Λίλιθ, γνωστή ως η «Μαύρη Σελήνη» στην αστρολογία, αντιπροσωπεύει την αντισυμβατική γυναικεία ενέργεια, την ερωτική επιθυμία, τον πειρασμό και την άρνηση υποταγής. Με τον Αδάμ δεν τα πήγαν και τόσο καλά και έτσι εκείνη έφυγε. Αυτό μπορεί εύκολα να συσχετιστεί με τον βασικό προβληματισμό που η συγγραφέας προσπάθησε να επικοινωνήσει μέσα από το Όνομα μητρός Λίλιθ. «Πώς γίνεται να συνεχίζουμε να ζούμε — και να μην παγώνουμε — μέσα σ’ έναν κόσμο που κανονικοποιεί τον θάνατο των γυναικών.»

Οι μοίρες είναι κόρες της Νύχτας ή του Δία και της Θέμιδας και συμβολίζουν το αναπόφευκτο του πεπρωμένου. Η Κλωθώ γνέθει το νήμα της ζωής κατά τη γέννηση, η Λάχεσις μετρά το μήκος του νήματος, καθορίζοντας τη διάρκεια της ζωής, στην παράσταση έχει προστεθεί και η Τύχη και τέλος η Άτροπος, που κόβει το νήμα, ορίζοντας τον θάνατο.

Μια παράσταση με τέσσερεις ερμηνεύτριες (Βασιλική Μανουσάκη, Γεωργία Αμανατίδου-Καδόγλου, Μυρσίνη Πετρίδη, Σύλβια Ευσταθιάδου) απόλυτα συντονισμένες και εντελώς αφοσιωμένες στο ρόλο τους. Έχουν μεταξύ τους επικοινωνία και έχουν υπηρετούν τον στόχο της συγγραφέως και σκηνοθέτιδας του έργου.

Πρέπει να παρατηρήσω ότι ο ήχος, ο μελετημένος φωτισμός της Ιφιγένειας Γιαννιού, η καταπληκτική πρωτότυπη μουσική της Ίνας Τζαγκουρνή δημιούργησαν εκείνο το ζοφερό κλίμα της τελικής κρίσης και του αναπόφευκτου. Τα σκηνικά της Άννις Ξενοδοχίδη είναι λιτά και απόλυτα λειτουργικά. Καθίσματα για τις μοίρες, ένα μεγάλο κουβάρι νήματος, που περνά από χέρια και των τεσσάρων μοιρών για να το κόψει στο τέλος η Άτροπος και να πετάξει το υπόλοιπο νήμα σε ένα μεγάλο γυάλινο βάζο. Τα κοστούμια της Λυδίας Ζωντανού έχουν μεσαιωνικές και μυσταγωγικές αναφορές.

Το έργο αναφέρεται στην Πανδώρα, που φοβάται να ανοίξει το κουτί της καταστροφής, την Ευρυδίκη, που ζητά από τον Ορφέα να μην την σώσει, την Κασσάνδρα, που προμηνύει τόσους θανάτους από ανθρώπινο λάθος, υπονοώντας τα Τέμπη και βέβαια το Μάτι, το ανθρώπινο λάθος για το οποίο θα αποδοθεί δικαιοσύνη, μια αρένα πνιγμένη σ΄ένα θάνατο χωρίς οξυγόνο. Η τελική αναφορά στη Μέδουσα, που τους πετρώνει όλους.

Όλα είναι σκηνοθετημένα με μεγάλη πειθαρχία, με αισθητική και με στόχο. Ο ήχος των ψαλιδιών, το φως, οι γυναικοκτονίες, το ερώτημα «πώς θα ήθελα να με θυμούνται», απευθύνεται στο κοινό για να αναλογιστούν και οι θεατές παίρνοντας μαζί τους το υπόλοιπο της ζωής τους , ποια εικόνα θα ήθελαν να υπερισχύσει για αυτούς όταν πια θα έχουν πεθάνει, γιατί το μόνο βέβαιο είναι αυτό.

Συντελεστές:

Κείμενο – Σκηνοθεσία : Μαριάντζελα Κατσιαβριά

Βοηθός σκηνοθέτη: Λίλα Παντελίδου

Σκηνικά: Άννι Ξενοδοχίδη

Κοστούμια: Λυδία Ζωντανού

Σχεδιασμός φωτισμών: Ιφιγένεια Γιαννιού

Πρωτότυπη μουσική: Ίνα Τζαγκουρνή

Μουσική διδασκαλία: Μαρίνα Σκούρα

Φωτογραφίες: Ρεγγίνα Κορκοβέλου

Τρέιλερ παράστασης: Ρεγγίνα Κορκοβέλου

Υπεύθυνη επικοινωνίας: Νατάσα Παππά [email: nata_pappa@yahoo.gr]

Γραφιστική επιμέλεια: Κώστας Πανταζής

Παραγωγή: FURIAE ΑΜΚΕ

Παίζουν (με αλφαβητική σειρά): Βασιλική Μανουσάκη, Γεωργία Αμανατίδου-Καδόγλου, Μυρσίνη Πετρίδη, Σύλβια Ευσταθιάδου

Πληροφορίες:

Χώρος: Μικρός Κεραμεικός [Ευμολπιδών 13, Αθήνα | Σταθμός Μετρό Κεραμεικός]

Τηλ: 210 34 54 831

Ημέρα/ώρα παραστάσεων: Τρίτη στις 21:00

Από την Τρίτη 21 Απριλίου 2026 έως την Τρίτη 09 Ιουνίου 2026

Διάρκεια: 65 λεπτά [χωρίς διάλειμμα]

Trailer: https://www.youtube.com/watch?v=0F4WdI5ZmQI

Τιμές εισιτηρίων:

Κανονικό: 13 ευρώ

Φοιτητικό/Άνω των 65: 10 ευρώ

ΑμεΑ/Συνοδός ΑμεΑ/Ανέργων/Ατέλεια: 8 ευρώ

Προπώληση εισιτηρίων:

https://www.ticketservices.gr/event/mikros-kerameikos-onoma-mitros-lilith/