Είδαμε τον "Φιλοκτήτη" του Γιάννη Ρίτσου στο Θέατρο NOŪS διαχειρός Ένκε Φεζολλάρι

Ο Ρίτσος δεν είναι μόνο ένας στρατευμένος ποιητής, είναι και ένας βαθιά ερωτικός ποιητής
και μάλιστα ομοερωτικός.
Ο δραματικός μονόλογος του, στο ποίημα Φιλοκτήτης, αποκλίνει από το δράμα του Σοφοκλή
και τις σύγχρονες εκδοχές του με ποικίλους τρόπους, χωρίς να παύουν όμως οι παραλληλισμοί
με το αρχαίο κείμενο.

Το έργο

Στο ποίημα ο μόνος ομιλητής είναι ο Νεοπτόλεμος και όχι ο Φιλοκτήτης, που παραμένει σιωπηλός καθ΄ όλη τη διάρκειά του και αναφέρεται μόνο στον τίτλο του ποιήματος. Ο Οδυσσέας δεν εμφανίζεται καθόλου, ενώ δεν υπάρχει χορός ή αναφορά σε πόνο, απάτη ή από μηχανής θεό.
Η υπόθεση του «Φιλοκτήτη» του Σοφοκλή αφορά την επιχείρηση εξαπάτησης του Φιλοκτήτη
από τους Οδυσσέα και Νεοπτόλεμο στη Λήμνο, προκειμένου να αποκτήσουν το θεϊκό τόξο του, απαραίτητο για την άλωση της Τροίας σύμφωνα με τον χρησμό.

Ο Οδυσσέας πείθει τον Νεοπτόλεμο να εξαπατήσει τον άρρωστο Φιλοκτήτη για να του αποσπάσουν τα όπλα για να αλώσουν την Τροία. Ο Φιλοκτήτης όμως αρνείται να τα δώσει,
μη θέλοντας να συμφιλιωθεί με τους ανθρώπους, που του είχαν δείξει σκληρότητα και τον είχαν εγκαταλείψει δέκα χρόνια νωρίτερα, όταν καθώς εκστράτευαν για την Τροία κάνοντας στάση
στη Λήμνο δάγκωσε τον Φιλοκτήτη στο πόδι ένα δηλητηριώδες ερπετό.

Η πληγή του δεν θεραπευόταν και ο ίδιος υπέφερε φοβίζοντας τον στρατό, οπότε με προτροπή του Οδυσσέα και των Ατρειδών τον εγκατέλειψαν στο νησί. Ο νεαρός ήρωας Νεοπτόλεμος, αμφιταλαντευόμενος μεταξύ εντολής και συνείδησης, τελικά τον βοηθά να ξαναβρεί τα όπλα του. Ο Ηρακλής επεμβαίνει στο τέλος, πείθοντας τον Φιλοκτήτη να πάει στην Τροία. Είναι προφανής
ο εμφύλιος διχασμός και οι διαφορετικοί χειρισμοί.

Ο Φιλοκτήτης, κατά την εκτίμηση του νεαρού Νεοπτόλεμου του Ρίτσου, μπορεί να ευνοήθηκε από τον τραυματισμό στο πόδι και να γλίτωσε τη χυδαιότητα και τη βία του πολέμου. Αντιθέτως
ο Νεοπτόλεμος, που γαλουχήθηκε από τον πατέρα του τον Αχιλλέα για να πολεμά, έχει εμποτιστεί με τα όπλα και τον τρομακτικό ήχο τους, καθώς και την επιβλητική αυτή μορφή του ήρωα Αχιλλέα.

Ο πιο συστηματικός μελετητής του ποιήματος του Ρίτσου, ο Πίτερ Μπιν, υποστήριξε ότι ο ποιητής χρησιμοποίησε τον μύθο του Φιλοκτήτη ως έναν οικονομικό τρόπο για να αποτυπώσει
όλη την ελληνική ιστορική εμπειρία, επισημαίνοντας μάλιστα ότι «η σημαντικότερη πολιτική αλλαγή στη ζωή του ίδιου του Ρίτσου, όπως και του Σοφοκλή, ήταν η διάσπαση της ενότητας
των Ελλήνων».

Η παράσταση

Η παράσταση αρχίζει με το τραγούδι «We'll Meet Again», ένα τραγούδι του 1939, γραμμένο από τους Ross Parker και Hughie Charles , που έγινε παγκοσμίως γνωστό από την Vera Lynn κατά
τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.

« We'll meet again, Don't know where, Don't know when, But I know we'll meet again, Some sunny day»

Στίχοι, που εξέφραζαν αισιοδοξία και παρηγοριά και πρόσφεραν ελπίδα σε στρατιώτες και οικογένειες που ήταν χωρισμένοι λόγω του πολέμου.

Ο Νεοπτόλεμος κάνει λόγο για το προσωπικό του τραύμα την προδοσία, την εγκατάλειψη,
την εκμετάλλευση, την πολιτική ευθύνη. Εκεί που ξεκινά να χορεύει ο Ένκε Φεζολλάρι το
«We'll Meet Again» με μια ανυποψίαστη και ξέγνοιαστη κίνηση, αίφνης γειώνεται μαζί και
οι θεατές από μια τρομερή απειλή του πολέμου.

Σειρήνες, βομβαρδισμοί και τρόμος δημιουργείται με έναν καταπληκτικό τρόπο στην σκηνή
από τον ένα και μόνο ηθοποιό. Όλα αίφνης αλλάζουν. Τίποτα δεν θα είναι πια το ίδιο.
Το οικογενειακό τραπέζι με όλα τα σκεύη επάνω, ανατρέπεται, η ηρεμία διαταράσσεται από ήχους μεταλλικούς, ο ηθοποιός αλλάζει φυσιογνωμία απότομα. Πλένει τα πόδια του στη σκάφη
ο στρατιώτης, κάθαρση για τη θυσία που θα ακολουθήσει και ξαναφορά τις μπότες του για να είναι πάντα έτοιμος.

Έτσι γίνονται αυτά, όταν ξεσπά πόλεμος. Πάνε οι χοροί και είναι αμφίβολο, μάλλον απίθανο
«αν θα ειδωθούμε ξανά». Ο θάνατος παραμονεύει και η απειλή του κάνει να τρέμουν τα
κόκκαλά μας. Ακόμα και μετά την επιστροφή στο οικογενειακό τραπέζι η απουσία, ξεσκίζει τα σωθικά, οδηγεί σε οδυρμό, πόνο και θυμό. Γίνεται αυτό μπροστά στον θάνατο, να θέλει κάποιος να τα σπάσει όλα, φωνάζοντας ένα μεγάλο γιατί, που όμως, όπως και να έχει, με εκείνη την επιμονή της μύγας να χτυπά στο τζάμι ξανά και ξανά, οδηγείται και πάλι στον επόμενο πόλεμο. Αυτός ο κόσμος δεν θα αλλάξει ποτέ Κεμάλ.

Συντριβή και αδιέξοδο.

Ολη η παράσταση είναι πάντα σε υπερβολική ένταση και πυρετώδη κίνηση από τον ηθοποιό, εκφέροντας άρτια τον λόγο του Ρίτσου. Το ποίημα του Ρίτσου ταιριάζει το συνηθισμένο πρόσωπο του πολεμιστή Φιλοκτήτη και το δικαίωμα του νέου για ζωή, για χαρά και όχι για θάνατο.
Ο Νεοπτόλεμος είναι αυτός που διχάζεται ανάμεσα στο χρέος στο οποίο τον έχουν εμπλέξει
και την αγάπη για τη ζωή, ενώ διαπνέεται από έναν κρυφό αλλά ανατρεπτικό ερωτισμό.
Ο Φιλοκτήτης του Ρίτσου αποτελεί μια σύγχρονη πρόσληψη του μύθου μια μάχη ανάμεσα στον πόλεμο και τη ζωή, ανάμεσα στον θάνατο και τον έρωτα.

Πρόκειται για μια παράσταση με πολύ ενδιαφέρον και βαθιά βύθιση στο κείμενο,
που αναδεικνύεται μέσα από την ερμηνευτική δεινότητα του Ένκε Φεζολλάρι.

Ταυτότητα Παράστασης

Κείμενο: Γιάννης Ρίτσος.

Σκηνοθεσία- Ερμηνεία: Ενκε Φεζολλάρι

Art Direction: Σίσσυ Παπαθανασίου

Σκηνογραφία- Ενδυματολογία: Γιώργος Λυντζέρης

Μουσική: Δάνης Κουμαρτζής

Επικοινωνία: Νταίζη Λεμπέση

Φωτογραφία: Ντίνα Κουμπούλη

Τρέιλερ: Ξένια Τσιλοχρήστου

Οργάνωση Παραγωγής: Νίκος Τριανταφύλλου

Παραγωγή: NOŪS ProducTons

Artwork: Αλεξ Λαμπρινός

Πληροφορίες

Χώρος: Θέατρο Noūs- Creative space

Τροίας 34, Αθήνα.

Tηλ.: 21 0823 7333.

Ημέρες και Ώρες Παραστάσεων: Κυριακή στις 18:00

Διάρκεια: 30 λεπτά

Προπώληση εισιτηρίων: ticketservices.gr

Τιμές Εισιτηρίων: 8,00 € (γενική είσοδος), 6,00 €

(μειωμένο για φοιτητές, άνω των 65, ΑΜΕΑ, ανέργων, ατέλεια).