Είδαμε την παράσταση "ΣΩΤΗΡΙΑ" στο Από Μηχανής Θέατρο

Μια παράσταση βασισμένη στη συλλογή διηγημάτων της Χαράς Ρόμβη

✍🏻 Γράφει: η Θεατρολόγος Μαρία Μαρή

Μετά την εξαιρετικά επιτυχημένη παρουσίαση της στην Πειραιώς 260 στο πλαίσιο του κύκλου
Η Σκηνή των Βιβλίων του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, η θεατρική παράσταση ΣΩΤΗΡΙΑ σε σκηνοθεσία Θανάση Δόβρη ανεβαίνει στην Πάνω Σκηνή του Από Μηχανής Θεάτρου.
Η πρεμιέρα έγινε τη Δευτέρα 8 Δεκεμβρίου 2025.

Η Μαρία Παρασύρη, μια από τις σημαντικότερες ηθοποιούς της γενιάς της, καταθέτει μια σπάνιας ευαισθησίας ερμηνεία.

Το έργο

Με αφορμή μια γυναίκα που κλείνεται σε ένα σούπερ μάρκετ κατά λάθος, η συγγραφέας Χαρά Ρόμβη σκιαγραφεί με γλυκόπικρο χιούμορ και τρυφερότητα ένα πλήρως αναγνωρίσιμο πορτρέτο της Ελλάδας του ’80 και του ’90. Η ηρωίδα του έργου της, είναι πλήρως απορροφημένη , χαμένη στον παράδεισο της αφθονίας
των προϊόντων. Την γοητεύουν όλα τα προϊόντα του σούπερ μάρκετ. Το έργο δεν μένει βέβαια σε αυτό το πρώτο επίπεδο, στα προϊόντα, στα διαφημιστικά, μηνύματα προώθησης, που ακούγονται από τα μεγάφωνα στο σούπερ μάρκετ, αλλά χρησιμοποιεί τον καταναλωτισμό και τα προϊόντα του σαν αφορμή για να μιλήσει για τη ζωή της, τους συμβιβασμούς της, τις υπερβάσεις της, ίσως και την απομυθοποίηση της ζωής της.

Η παράσταση

Για τη Σωτηρία Μπαρτζού η περιπλάνησή της μέσα στο σούπερ μάρκετ είναι μια κατάκτηση. Είναι οι ώρες που θαυμάζει την ποικιλία προϊόντων , που τώρα μπορεί να αγοράσει , ενώ παλιότερα στα δύσκολα χρόνια
δεν μπορούσε. Το ένα είναι αυτό το άλλο είναι ένας κενός χώρος, που μπορεί να φιλοξενήσει τις προσωπικές της σκέψεις, αναμνήσεις και απωθημένα. Αυτός είναι και ο λόγος που την έκανε να κλειστεί μέσα στο σούπερ μάρκετ. Αφομοιώθηκε εντελώς από τις σκέψεις και δεν άκουγε τίποτα μετά. Ανάμεσα σε ράφια και ψυγεία γεμάτα προϊόντα ακούει περίεργους θορύβους και απροσδιόριστες σκιές και έρχεται σταδιακά αντιμέτωπη
με τους προσωπικούς της δαίμονες, τα σκοτάδια, τους φόβους τους και, τελικά, με τον ίδιο της τον εαυτό.

Βλέποντας ότι με ένα κουτί ζαχαροπλαστικής μπορεί να κάνει μια υπέροχη τούρτα σε αντιδιαστολή των «μοναδικών» κουραμπιέδων της πεθεράς της, που ο Νίκος, ο άνδρας της έχει καθιερώσει εμμονικά ως επίσημο, αξεπέραστο γλυκό σε κάθε γιορτή της οικογένειάς τους.

Μιλά μόνη της. Στο μυαλό της κλωθογυρίσουν οι μνήμες από τα παιδικά χρόνια, που δούλευε στα καπνά. Κάθε τόσο μια φωνή της κάνει διάφορες ερωτήσεις και εκείνη σοκαρισμένη αρχικά, μετά όχι απαντά. Είναι σα να συντονίζει την σκέψη και τον λόγο της.

Κανείς δεν πρόσεξε ότι ένας άνθρωπος κλείστηκε μέσα στο σούπερ μάρκετ. Μήπως ασυναίσθητα ήθελε η ίδια να κλειστεί εκεί μέσα; Μήπως το είχε προμελετήσει για να κάνει τον δικό της απολογισμό σε έναν χώρο που θεωρούσε πάντα προσωπικό της χώρο; Έγινε αόρατη σε έναν κόσμο που την αντιμετωπίζει σαν αόρατη. Καθώς οι μνήμες προχωρούν, καθώς τα φαντάσματα ζητούν τον δικό τους χώρο τραγουδά ένα τραγούδι ένα τραγούδι με νταλκά « Άνθρωπος είμαι». Με τις μνήμες να έρχονται σαν σφαίρες, τρώει κάτι και να πίνει τσίπουρο , κάνει την ανάγκη της, καθαρίζει επιμελώς. «Ο διάολος την έκλεισε μέσα στην κάψουλα του ίδιου της του φαρμάκου», γιατί αυτό ήταν το σούπερ μάρκετ για εκείνη, το αντικαταθλιπτικό της. Φοβάται μήπως ο Νίκος, που έχει πάει στο χωριό για κάποια κληρονομιά, την αναζητάει και δεν την βρίσκει. Χορεύει. Την φοβάται τη νύχτα. Το μαύρο της νύχτας. Ο πατέρας της επέστρεφε αργά το βράδυ στο σπίτι και της φαίνονταν μαύρος, ήταν και μεθυσμένος και επιπλέον κυλιόταν στο πάτωμα.

Στο σπίτι ο άνδρας φέρνει τα χρήματα. Έφυγαν από το κωλοχώρι μαθητές και γλίτωσαν . Στην Αθήνα τους περίμενε μια διαφορετική πραγματικότητα.

Στο χωριό δούλευαν στα καπνά. Πολύ δύσκολη και προσεκτική δουλειά. Χαράμισε τα νιάτα της στα καπνά. Κάποτε αυτές οι εργασίες θα γίνονται από τα ρομπότ. Ήταν αρραβωνιασμένη με τον Χρήστο , που την αγαπούσε, αλλά αυτός είχε ένα μεγάλο μειονέκτημα. Είχε καπνά και δεν ήθελε να εμπλακεί ξανά με αυτά.
Ο Νίκος την πήρε από το χέρι στο πανηγύρι της Αγίας Παρασκευής, για να τη πάρει μαζί του στην Αθήνα.
Ο αρραβώνας της μοιραία διαλύθηκε. Τραγουδά με καημό « που’ ναι τώρα η αγάπη, χάθηκε μες το σκοτάδι». Ο Χρήστος δεν την διεκδίκησε. Αυτό της στοίχησε. Πείνα καταραμένη. Ακόμα και στους μελλοθάνατους δίνουν να φάνε. Οι σκέψεις την κούρασαν και κοιμήθηκε.

Ο βοηθός του σκηνοθέτη ( Νικόλας Λαμπάκης ) διαβάζει το όνειρο της Σωτηρίας από τη συλλογή διηγημάτων Σωτηρία της Χαράς Ρόμβη , που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αντίποδες (2023). Είδε στον ύπνο της ότι ήταν η Κατοχή των Γερμανών και η Σωτηρία είχε τρυπώσει σε μια αποθήκη με φαγητό των Γερμανών και έτρωγε χωρίς να υπάρχει αύριο. Εφιάλτης και κλάμα . Δίψασε αλλά ο ψύκτης δεν βγάζει νερό. Ούτε τροφή, ούτε νερό και σκοτάδι. Αναφέρει τον πρώτο Ψαλμό όπου αντιπαραβάλλεται η ευτυχία του δίκαιου ανθρώπου που μελετά τον Νόμο του Θεού και αποφεύγει τους πονηρούς, με την δυστυχία του ασεβούς που ακολουθεί τον δρόμο των αμαρτωλών και των χλευαστών.

Στο μυαλό της έρχονται όλα, η αναδρομική στέρηση και ο κακός γάμος, με έναν άνδρα που βρίζει και νιώθει ότι δεν τη χωνεύει, ενώ εκείνης της αρέσει γιατί έχει προσωπικότητα. Όμως έφτασε ο κόμπος στο χτένι. «Πάγωσε το μυαλό της». Η λύτρωσή της θα ήταν να εξαφανιστεί. Φορά τον μανδύα του ήρωα, της βασίλισσας της κατανάλωσης.

Η Μαρία Παρασύρη στο ρόλο της Σωτηρίας αποδίδει απόλυτα τα εσωτερικά κενά, της καθημερινής αυτής γυναίκας, τη λύπη της, τη μοναξιά της που προσπαθεί να καλυφθεί μέσω της απόκτησης νέων αντικειμένων. Διακρίνεται από χαμηλή αυτοεκτίμηση, μοναξιά, άγχος και φόβο. Οι αγορές προσφέρουν προσωρινή ευχαρίστηση ή ανακούφιση από το άγχος, λειτουργώντας ως «θεραπεία». Είναι και αυτές μια εξάρτηση και όπως κάθε εξάρτηση, προσφέρει βραχυπρόθεσμη ικανοποίηση αλλά μακροπρόθεσμα αυξάνει την πίεση και την ανάγκη για περισσότερη κατανάλωση.

Ο σκηνοθέτης Θανάσης Δόβρης καταπιάνεται εδώ με επιτυχία με τον κοινό καθημερινό άνθρωπο και με τη Σωτηρία, τη γυναίκα, της διπλανής πόρτας και παρουσιάζει υπέροχα τη θωράκιση αυτής της φοβισμένης γυναίκας, που είναι κυριευμένη από τον φόβο του θανάτου, μιας και έχει ήδη ζήσει τον φόβο της ζωντανής νεκρής. Οι αγορές αποτελούν έναν προσωρινό μηχανισμό διαφυγής ή επιβεβαίωσης, μιας γυναίκας, που ξέφυγε από τη φυλακή και τα καταναγκαστικά έργα της επαρχίας, για να έρθει στην Αθήνα και να νιώσει ευνουχισμένη σε μια κοινωνική κατάσταση, πνιγμένη μέσα στη σύμβαση, στην υποκρισία και το ψέμα.

Εκπληκτικό το σκηνικό , που γίνεται κοστούμι της Αλέγιας Παπαγεωργίου.

Μια αντισυμβατική παράσταση, με εκπληκτική ερμηνεία, μιας ηθοποιού, της Μαρίας Παρασύρη, η οποία με την ερμηνεία της συμπυκνώνει την επαρχιώτισσα που έρχεται ακόμα και με γάμο στην Αθήνα για να πνιγεί μέσα στις υποχωρήσεις και την καθημερινή ψυχολογική καταπίεση. Ο εγκλεισμός της στο Σούπερ Μάρκετ ίσως να είναι μια λύση, μια αφορμή για παρακινδυνευμένη ενδοσκόπιση με αβέβαιο τέλος.