Είδαμε την παράσταση "Πέρσες" του Αισχύλου

Για την θεατρική σεζόν 2025-26, ο Φαίδων Καστρής σκηνοθετεί και ερμηνεύει σε μια Λειτουργία, Δέηση κι Ακολουθία των Παθών των Περσών, τους «Πέρσες» του Αισχύλου, ένα αντιπολεμικό-πολιτικό δράμα, για έναν ηθοποιό.
Το έργο έκανε πρεμιέρα την Δευτέρα 29 Δεκεμβρίου 2025 και με παραστάσεις κάθε Δευτέρα και Τρίτη ως την Τρίτη 3 Φεβρουαρίου 2026 στο Θέατρο Φούρνος.
Στη συνέχεια από 25 Φεβρουαρίου 2026 μέχρι 22 Απριλίου 2026 κάθε Τετάρτη στις 21.00.

Είχαμε την ευλογία να παρακολουθήσουμε μια συγκλονιστική παράσταση από έναν άνθρωπο, που υποδύθηκε μόνος του όλους τους ρόλους από το έργο του Αισχύλου Πέρσες.

«Μια παράσταση αφιερωμένη στη μνήμη του συναδέλφου Γιάννη Κρανά, που ερμήνευσε τον Δαρείο στην παράσταση στους Δελφούς το 2006 » Στην παράσταση αυτή ο Φαίδων Καστρής ήταν Α’ Κορυφαίος του Χορού των Περσών.

Το έργο

Οι Πέρσες θεωρούνται το 1ο ιστορικό έργο στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία. Ο Αισχύλος ήταν πολεμιστής στην ναυμαχία της Σαλαμίνας,
άρα αυτόπτης μάρτυς.

Η τετραλογία στην οποία ανήκει το έργο, κέρδισε 1η νίκη όταν παίχτηκε στα Μεγάλα Διονύσια (473-472πΧ). Η Διδασκαλία, δηλαδή η επίσημη αναφορά της παράστασης στην Αθήνα, έχει διασωθεί. Χορηγός ήταν ο Περικλής.
Ένα ή δύο χρόνια αργότερα ο Αισχύλος ανέβασε τους Πέρσες στις Συρακούσες.

Στο έργο πρυτανεύουν το συναίσθημα της νίκης, η αυτοϊκανοποίηση της επιτυχίας, ο θρίαμβος κατά του αντιπάλου. Ο Θεμιστοκλής στον λόγο του μετά την ναυμαχία της Σαλαμίνας λέει: «Δεν είμαστε εμείς που κατορθώσαμε αυτό». Θεωρεί ότι η νίκη οφείλεται σε συνδρομή θεού, το εννοεί σε όλη την τραγωδία ο Αισχύλος, που δείχνει μια βαθύτατη ενσυναίσθηση για τον πόνο των εχθρών, ενώ είναι από την πλευρά των νικητών, χωρίς την παραμικρή θριαμβολογία.
Ούτε ένα όνομα Έλληνα δεν αναφέρεται στους Πέρσες. Αντίθετα τα περσικά ονόματα αφθονούν (55 ονόματα αναφέρονται). Οι Πέρσες παρουσιάζονται με ηρωικό πνεύμα, είναι τρομεροί, γεμάτοι περηφάνια, άπληστοι, ασεβείς και περιφρονητές προς τους θεούς.
Αλλά δεν υπάρχει μίσος εναντίον τους. Κανένας Πέρσης δεν παρουσιάζεται τιποτένιος. Το δράμα παραστάθηκε τις παραμονές του οστρακισμού του Θεμιστοκλή για να υπερασπιστεί τον πολιτικό που εκείνη την εποχή η θέση του ήταν κλονισμένη. Στον Αισχύλο διαφαίνεται για πρώτη φορά η ευθύνη του ανθρώπου για τις πράξεις του, παρά το ότι συνυπάρχει και η θεϊκή αιτιότητα
(διπλή αιτιότητα).

Το μήνυμα από την τραγωδία των Περσών είναι ότι η Ύβρις οδηγεί στην πτώση («μηδέν άγαν»).
Πόσο συγκλονιστικά επίκαιρο μήνυμα!

Ο Αισχύλος ξεκινά την αφήγηση περιγράφοντας με μεγαλειώδη τρόπο την περσική δύναμη, για να περιγράψει λίγο παρακάτω με τον ίδιο τρόπο την πτώση και την καταστροφή. Την ίδια στιγμή επανειλημμένα μιλά για τον πόνο και τον θρήνο των συγγενών των νεκρών, σαν να είναι Πέρσης και ο ίδιος. Ταυτόχρονα όμως σ’ ένα άλλο επίπεδο παραθέτει το νόημα του πολέμου για τους Έλληνες και τους Πέρσες (απελευθερωτικός/κατακτητικός αντίστοιχα), ενώ την ίδια στιγμή συγκρίνει 2 πολιτικά καθεστώτα, την δημοκρατία και την απολυταρχία. Ο πόνος είναι ίδιος και στα δύο στρατόπεδα, ο θάνατος είναι θάνατος και στις δύο πλευρές (στο όνειρο της Άτοσσας, η Ελλάδα και η Περσία είναι αδελφές).

Ο Δαρείος καλείται από τον Άδη, έρχεται για να βοηθήσει τη διεργασία του πένθους. Είναι αυτός που επαναφέρει το μέτρο. Αυτός που μπορεί να δει τα γεγονότα από απόσταση, αυτός που μπορεί να συμπονέσει και να επαναφέρει τη ζωή σε μια συνέχεια. Με λίγα λόγια, έχει τον ρόλο του θεραπευτή, του συμβούλου του Χορού. Προτρέπει δε την Άτοσσα να υποδεχτεί τον γιο της, τον Ξέρξη, με την πιο λαμπρή στολή.
Η υποδοχή του Ξέρξη με τα πιο λαμπρά ρούχα που συστήνει ο Δαρείος, αποκαθιστά την εικόνα του εαυτού του, που αποκαθιστώντας την, θα τον βοηθήσει να πάρει και την ευθύνη λόγω της θέσης του. Αυτός είναι ο τρόπος του Αισχύλου να δείξει τα μεγάλα αποθέματα της ανθρωπιάς του.

Η τραγωδία τελειώνει με τον διάλογο του Ξέρξη με τον Χορό-λαό, σ’ αυτούς έχει να λογοδοτήσει, απέναντί τους νιώθει αμήχανος, ζητά να του συμπαρασταθούν και ταυτόχρονα με αυταρχικό τρόπο προσπαθεί να τους επιβάλει τον δικό του τρόπο θρήνου, είναι ένας Ξέρξης που απ’ τη μια έχει χάσει κάθε κύρος και το βλέπει, και την ίδια στιγμή προσπαθεί να ασκήσει εξουσία.
Ο Αισχύλος τον αφήνει στην σκηνή άφρονα.

Η παράσταση

« Εμάς μας άφησαν να μείνουμε πίσω…» Εμάς ακριβώς για να θυμίζουμε αυτή την αλαζονεία.
Του θεού η δολερή απάτη η Άτη σέρνει τον άνθρωπο στα δίχτυα της.

Η ερμηνεία του Φαίδωνα Καστρή ήταν πραγματικά συνταρακτική. Εμείς είμαστε οι Πέρσες! Εμείς άξιοι για τα καλύτερα και τα χειρότερα. Ο ηθοποιός μας πρόσφερε μια διδασκαλία, που θα μείνει αξέχαστη στην ιστορία του θεάτρου, για την τοποθέτηση της φωνής του, την κίνηση του σώματος, τν ιεροτελεστία της όλης παράστασης, την εκμετάλλευση του χώρου και των σκηνικών αντικειμένων.

Ο ίδιος, γίνεται Χορός των γερόντων, η Άτοσσα με ένα πέπλο, ο Αγγελιαφόρος, ο Δαρείος και ο Ξέρξης. Μεταλλάσσεται επί σκηνής. Το κοστούμι του και οι χειροποίητες ενδυματολογικές εξαρτήσεις, που επιμελήθηκε η Δόμνα Ζαφειροπούλου είναι έτσι φτιαγμένα που εξυπηρετούν τη μεταμόρφωση, μαζί και την μέθεξη του ηθοποιού που μαζί με το εξαιρετικό σκηνικό του Νίκου Δεντάκη , τον φωτισμό του Αποστόλη Τσατσάκου και τη μουσική του Στέφανου Κοζάνη, συμπαρασύρουν τον θεατή.

Πρόκειται για ένα έργο τέχνης εκπάγλου ομορφιάς. Η ερμηνεία του Φαίδωνα Καστρή είναι αριστουργηματική. Ο ανήσυχος Χορός των γερόντων, γίνεται η φοβισμένη από το όνειρό της Άτοσσα, ο τραγικός Αγγελιαφόρος, που ανακοινώνει συντετριμμένος την καταστροφή του πέρσικου στρατεύματος, ο Χορός που αναλογίζεται και θρηνεί «τα αγαπημένα του νεκρά κορμιά που πνίγηκαν στη θάλασσα», «ο στρατός δαμάστηκε από τα έμβολα των πλοίων», «οι θεοί φύλαξαν όλες τις συμφορές να τις ρίξουν στους Πέρσες», ξανά Άτοσσα, που προσφέρει χοές στο Δαρείο για να εξευμενίσει τους νεκρούς και μετά μεταμορφώνεται σε Δαρείο και Ξέρξη. «Φάνηκες ανελέητος με τον εχθρό σου!» Ο ίδιος ο Ξέρξης ζει και βλέπει την πανωλεθρία. Κλαίει για όσα προκάλεσε η αλαζονεία του,
η απληστία του, η ασέβειά του. Σπαράζει.

Ο Φαίδων Καστρής δηλώνει «Είμαστε όλοι Πέρσες, είμαστε ηττημένοι, νικημένοι από τον ίδιο τον Πολιτισμό μας - αυτός ο ίδιος ο περιβόητος κι αδηφάγος δυτικός πολιτισμός μας - των παγκόσμιων πολέμων, των αποικιών, του αφανισμού αυτόχθονων φυλών, των μακρινών μας πληθυσμών, της δουλείας, του εμπορίου ψυχών, ζώων, όπλων, ουσιών, νικημένοι παρασυρμένοι από την Άτη πάντα, καταστρεφόμαστε από τον ίδιο μας τον κατεστραμμένο πλανήτη, η Άτη στην οθόνη του κινητού μας αυτή τη φορά, ακόμη μια φορά να μας πλανεύει, η νέα μας εικόνα AI ( Artificial intelligence ) έρχεται σαν ένας Νέος υπέρλαμπρος Ξέρξης, ανατέλλει-επιστρέφει για να μας οδηγήσει στη νέα μεγάλη ήττα μας.»

Η παράστασή του είναι μια έκκληση, ώστε να αποφευχθεί η επόμενη καταστροφή. Ακτιβιστικά από τη θέση του ηθοποιού με έκρηξη ταλέντου και ερμηνείας, με τον ρέοντα λόγο της Νικολέττας Φριντζήλα, με την καθηλωτική μουσική του Στέφανου Κοζάνη φωνάζει ότι μετά από έναν πόλεμο δεν υπάρχουν νικητές και ηττημένοι, υπάρχουν μόνο ηττημένοι.

Μια παράσταση που δεν πρέπει να χάσει κανείς.
Μια κατάθεση ψυχής, που μιλά απευθείας στη ψυχή του θεατή.

Συντελεστές

Μετάφραση: Νικολέττα Φριντζήλα
Σκηνοθεσία: Φαίδων Καστρής
Video art: Στέφανος Κοσμίδης
Φωτισμοί: Αποστόλης Τσατσάκος
Μουσική σύνθεση: Στέφανος Κοζάνης
Σκηνικά: Νίκος Δεντάκης
Κοστούμια: Δόμνα Ζαφειροπούλου
Ψιμυθίωση: Ήρα Σ. Μαγαλιού
Φωτογραφίες: Ιουλία Λαδογιάννη
Αφίσα: Βίκτωρ Μελίστας
Επικοινωνία: Μαρίκα Αρβανιτοπούλου
Διεύθυνση Παραγωγής: Ντορίτα Λουκίσσα
Παραγωγή: Stage Productions - Γιώργος Σταματόπουλος

Ερμηνεύει ο Φαίδων Καστρής

Πληροφορίες

Χώρος: Θέατρο Φούρνος

Ημέρες και ώρες παραστάσεων:
Από τις 25 Φεβρουαρίου και για ακόμη 8 παραστάσεις, κάθε Τετάρτη,
μέχρι τις 22 Απριλίου, στο Θέατρο Φούρνος

Διάρκεια παράστασης: 70΄

Τιμή εισιτηρίων: 12 ευρώ

Αγορά εισιτηρίων-κρατήσεις: 210 646 0748

Προπώληση: more.com