Είδαμε την παράσταση "Επικίνδυνος Οίκτος" στο Θέατρο Χώρος

Με υπέροχο τρόπο θίγεται ο ηρωισμός σε προσωπικό και κοινωνικό επίπεδο. Ο διακεκριμένος υπίλαρχος πέτυχε στον στρατό, αλλά δυστυχώς απέτυχε σε προσωπικό επίπεδο.

Μέσα στην απειλή του πολέμου, ο έρωτας προσπαθεί να επιβιώσει και ο ηρωισμός και η αυταπάρνηση διαχέεται σε πολλούς τομείς για να συνθλιβεί.

Η σωματική αναπηρία, που απαντάται στην ηρωίδα, Εντίθ, στον πατέρα της Λάγιος Κεκεσφάλβα και στην τυφλή σύζυγο του γιατρού. Εκπροσωπούν την κοινωνικά παράλυση, απόρροια μιας σκοτεινής περιόδου, που εγκυμονούσε πόλεμο.

Ο στρατός εισβάλλει σ΄ένα αστικό περιβάλλον, η φτώχεια έρχεται αντιμέτωπη με τον πλούτο και τα ηθικά διλήμματα.

Το έργο είναι μια επιτομή στον οίκτο, τις ρίζες του, τις συνθήκες που τον ευνοούν, τον τρόπο με τον οποίο ενεργεί στον ψυχισμό αυτού, που οικτίρει και αυτού που οικτίρεται.

Το έργο

Στη σκιά του επερχόμενου Α' παγκοσμίου πολέμου, το 1914, η Έντιθ φον Κεκεσφάλβα, μια ημιπαράλυτη κοπέλα, κόρη τοπικού άρχοντα, ερωτεύεται με πάθος έναν νεαρό υπίλαρχο, τον Άντον Χόφμιλερ, αξιωματικό του Αυστριακού ιππικού. Εκείνος, κυριευμένος από οίκτο, εξαναγκάζεται από τον πατέρα και τον γιατρό της σε μια ψευδεπίγραφη σχέση μαζί με την κοπέλα, η οποία θα έχει τραγικές επιπτώσεις και για τους δύο. Ο Άντον, ήρωας πολέμου πια, μετά από χρόνια, το 1938, στα πρόθυρα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, αφηγείται στον συγγραφέα την τραγική του ιστορία, αποκαλύπτοντας ότι υπήρξε περισσότερο λιποτάκτης μπροστά στην ατομική του ευθύνη, παρά ήρωας των καθηκόντων του.

Η παράσταση

Πρόκειται για ένα φιλοσοφικό κείμενο πάνω σε ιστορικά και ρεαλιστικά γεγονότα. Η μετάφραση της Μιμίκα Κρανάκη με ρέοντα λόγο και η θεατρική διασκευή και αφήγηση της Κερασίας Σαμαρά είναι συγκλονιστική.

Ο Άντον Χόφμιλερ στο σπίτι των φον Κεκεσφάλβα δεν έχει προσέξει ότι η Έντιθ φον Κεκεσφάλβα είιναι καθηλωμένη στην καρέκλα της. Έτσι ενώ χόρευε με την εξαδέλφη της την Ιλόνα, ζητά και την Έντιθ σε χορό και καταλαβαίνει ότι είναι παράλυτη. Το πρώτο που σκέφτηκε ήταν ότι αν μαθαινόταν θα γινόταν ρεζίλι
στο στράτευμα. Η συνόδευα της κιθάρας του συνθέτη Τάκη Μπαρμπέρη συνέχεια επί σκηνής, ένας αποκαλυπτικός σχολιασμός του έργου, των σκέψεων των αδιεξόδων, της απελπισίας, του φόβου, μια μοναδική εμπειρία, που μαζί με την αφήγηση της Κερασίας Σαμαρά, αποκαλύπτει τις μύχιες σκέψεις του υπίλαρχου,
την απελπισία του πατέρα της Έντιθ, το σκοτάδι και τη μοναξιά της αναπηρίας, τα δύσκολα χρόνια
του πολέμου, την απειλή του θανάτου.

Μετά το σφάλμα του με τον χορό νιώθει υποχρεωμένος να επισκέπτεται το σπίτι καθημερινά. Η Έντιθ του λέει ότι στο παρελθόν ήταν χορεύτρια, όμως τώρα χορεύει μόνο στα όνειρά της.

Συγκλονιστικός πατέρας της Έντιθ, ο Λάγιος Κεκεσφάλβας (Κώστας Αρζόγλου). Είναι συγκλονισμένος από την τύχη του παιδιού του. Εξηγεί στον Άντον τί περνάει το παιδί του και πώς ήταν πριν πέντε χρόνια πριν αρρωστήσει. Χτίζει σταδιακά το οχυρό του οίκτου, αποτελεί μοχλό πίεσης. Είναι ένας συγκινητικός μαχητής της ζωής. Προσπαθεί να κερδίσει τον Άντον δηλώνοντάς του ότι του έχει εμπιστοσύνη και φτάνει στο σημείο να τον εκλιπαρήσει να μείνει δίπλα στο παιδί του. Θεωρεί καλύτερο που πέθανε η γυναίκα του και δεν έζησε το δυστύχημα της κόρης τους. Τον ενημερώνει ότι η κόρη του έχει αποπειραθεί να βάλει τέλος στη ζωή της δυο φορές. Η Κερασία Σαμαρά διηγείται τις σκέψεις του υπίλαρχου. Συγκλονισμένος εκείνος καλπάζει με το άλογό του, είναι φανερό ότι η σκέψη εμφιλοχωρεί και όταν πια τραβά τα χαλινάρια του αλόγου του έχει ήδη πρώτη φορά δηλητηριαστεί από τον οίκτο. Κομβικός ο ρόλος της μουσικής, που ακολουθεί τον καλπασμό του αλόγου, το ίδιο και η Κερασία Σαμαρά δίπλα στον υπίλαρχο.

Μέσα σε δυο βδομάδες έγινε πια μέλος της οικογένειας, με τις συχνές του επισκέψεις. Στο στράτευμα τον περιέπαιζαν ότι πηγαίνει στο πλούσιο σπίτι και πλασάρεται γαμβρός.

Μια μέρα που δεν πήγε του έγινε έντονο παράπονο. Ήταν πια δέσμιος του οίκτου του για την Εντίθ. Βλέποντας την να κοιμάται στην καρέκλα σκέφτεται τί διαφυγή είναι ο ύπνος για τους ανάπηρους, μόνο εκεί μπορούν να ξεχάσουν την ασχήμια του κορμιού τους.

Όταν βρίσκει δικαιολογία γιατί δεν πήγε, εκείνη καταλαβαίνει ότι της λέει ψέματα και εκνευρίζεται. Καλύτερα να της έλεγε ότι δεν είχε όρεξη να πάει. Από την πλευρά της γίνεται διεκδικητική. Η Έντιθ (Μαρία Φραγγεδάκη) έχει πολύ προσεγμένη κίνηση και ερμηνεία, είναι ρομαντική, καταθλιπτική, γίνεται απαιτητική και φτάνει να γίνει καταστροφική.

Ο Άντον (Χάρης Παπαδόπουλος) διαμορφώνεται μέσα στο έργο. Αρχικά ο οίκτος για την Έντιθ, μετά η πεποίθησή του ότι αυτός ο φτωχός άνθρωπος με την παρουσία του φώτισε εκείνο το πλούσιο, αλλά ρημααγμένο σπίτι. Όλο καλούν τον γιατρό Κόντορ (Βασίλης Μήλιος) αναζητώντας νέες θεραπείες, φρούδες υποσχέσεις, κάτι να πιαστούν για να ελπίζουν. Ο Κόντορ δεν δίνει υποσχέσεις και έχει πείρα μιας και η σύζυγός του, η Κλάρα (Χίλντα Ηλιοπούλου) όπως θα φανεί στο τέλος είναι τυφλή. Η Κλάρα περιποιείται πολύ τον άνδρα της, τον προσέχει σαν κόρη οφθαλμών. Ο Γιατρός διηγείται στον Άντον πώς ο Λάγιος Κεκεσφάλβας έφτασε από πολύ χαμηλά να ανέλθει και να αγοράσει κιόλας τον τίτλο ευγενείας του. Τώρα πια το μόνο που μετράει για εκείνον είναι το παιδί του και η υγεία της Έντιθ δεν έχει καμιά βελτίωση. Οργίζεται. Κάθε αρρώστια είναι ύβρη στη φύση. Του μιλά ωστόσο για μια θεραπεία κάποιου γιατρού στη Γαλλία, γεγονός που χαροποιεί τον Άντον. Μαζί με τη Κερασία Σαμαρά καλπάζουν με δύναμη, νιώθοντας τεράστιοι και πολυδύναμοι. Η ερμηνεία τους είναι ουσιαστική και πραγματικά αποκαλυπτική της ψυχολογίας των ηρώων.

Τα νέα φτάνουν γρήγορα και κάθε ενθουσιασμός ακολουθείται από μια απογοήτευση.

Ο οίκτος είναι σαν τη μορφίνη Ο άρρωστος θέλει κι άλλο κι άλλο και μετά ο άρρωστος φορτώνεται περισσότερο στον ευεργέτη του. Ο γιατρός θέλει να διαλύει τις ψευδαισθήσεις. Η Κερασία Σαμαρά πάνω στο τραπέζι κάνει αποκαλυπτικούς μορφασμούς, φωτογραφίζοντας την σκέψη του υπίλαρχου. Ο Άντον έχει αρχίσει να πνίγεται μέσα στην υπαναχώρηση που κάνει από οίκτο. Είναι πια δέσμιος. Η Έντιθ τον ρωτά «γιατί έρχεται σπίτι τους και εκείνος απαντά ότι του αρέσει πιο πολύ από καθετί και γιατί στον στρατό νιώθει συνεχώς μιαν απειλή. Όταν τη βλέπει νιώθει ότι είναι χρήσιμος, όχι σαν τους άλλους στον στρατώνα.» Απόλυτη περιγραφή της επικινδυνότητας του οίκτου. Νιώθει ότι ευεργετεί και ότι θυσιάζεται, ενώ παράλληλα επιβεβαιώνεται απέναντι στους ομοίους του.

Η Έντιθ το καταλαβαίνει και τον διώχνει, ενώ αρπάζει το μαχαίρι από το τραπέζι και το στρέφει πάνω της. Αργότερα της δίνει ελπίδες ότι θα θεραπευτεί και εκείνη ζητά ένα φιλί. «Έσκυψε πάνω σε ένα λουλούδι και μια έχιδνα πετάχτηκε από εκεί και τον βούτηξε στα στήθη της.» Ο Άντον τρελάθηκε. «Όσο πιο ανάπηρος είναι κάποιος άλλο τόσο πιο ορμητικός γίνεται.» Η Ιλόνα τον βλέπει να θέλει να φύγει τρομαγμένος και τον εκλιπαρεί να μείνει. «Μην υποψιαστεί ότι η αγάπη της σας προσκαλεί τρόμο.» Της λέει ότι μόνο από οίκτο ερχόταν στο σπίτι τους. Ο γιατρός τον διαβεβαιώνει ότι η φυγή του τώρα θα είναι δειλία ή προμελετημένο έγκλημα, μια δολοφονία. Τον ρωτά αν η αναπηρία της του προκαλεί αποστροφή και εκείνος το αρνήθηκε. «Τότε η φυγή σας είναι ο φόβος σας μήπως γελοιοποιηθείτε μπροστά στους συναδέλφους σας. Αξίζει τον κόπο να κάνετε κάτι για να υπερασπιστείτε τη ζωή κάποιου άλλου.» Ο Άντον θέλει να φύγει από το ιππικό σώμα και από τη ζωή της Έντιθ.

Η Έντιθ δεν αντιλαμβάνεται το κόστος της ζωής ενός φτωχού υπίλαρχου. Αυτός της φέρνει λουλούδια και εκείνη τα πετά. « Φτάνει με τα λουλούδια! Δεν είμαι καμιά πριμαντόνα!»

Πολλές οι μεταστροφές, οι ενδοιασμοί, οι πιέσεις ο Άντον (Χάρης Παπαδόπουλος) και ο ψυχισμός του όπως αποδίδεται από τον Αφηγητή (Κερασία Σαμαρά) είναι σε σύγκρουση. Αν υπαναχωρήσει, δεν θα ανήκει πια στον εαυτό του, από την άλλη τον βλέπουν σαν Θεό. Εξαιρετική η σκηνή, που κόβει και μοιράζει το ψωμί στο τραπέζι, κερνά κρασί, μια προσομοίωση του μυστικού δείπνου με αντιστροφή ρόλων. Η Έντιθ του δηλώνει ότι πρέπει να γιατρευτεί για εκείνον. Το περιβάλλον παίζει τον ρόλο του. Στο στράτευμα τον συγχαίρουν για τον αρραβώνα του, εκείνος το αρνείται « Δεν πουλιέται ένας υπίλαρχος!» Ο συνταγματάρχης του τον προστάτευσε. Είπε ότι ήταν μεθυσμένος όταν δέχτηκε τον αρραβώνα και παράλληλα για να τον σώσει του έδωσε μετάθεση. Η Έντιθ θα τον περιμένει τη γνωστή τους ώρα και αυτός δεν μπορεί να πάει, οπότε ζητά τη βοήθεια του γιατρού, βρίσκει τη γυναίκα του και της λέει να πάει ο γιατρός την ώρα που έπρεπε στο σπίτι της Έντιθ, να την προλάβει μην αυτοκτονήσει. Ξεκινά ο πόλεμος όμως, οπότε τί σημασία έχει ένας θάνατος μπροστά στη σφαγή των μαζών;

Δυνατό σημείο της παράστασης η ζωντανή μουσική από τον συνθέτη Τάκη Μπαρμπέρη, καθώς και η επί σκηνής αφήγηση από την Κερασία Σαμαρά που συμπληρώνουν ένα πολύπτυχο θέαμα, που ολοκληρώνεται με το εικαστικό σκηνικό της ζωγράφου και χαράκτριας Εύας Μελά, αλλά και με τους φωτισμούς του Γιώργου Μπούχρα. Ωραία η ερμηνεία των ηθοποιών υποστηρίζουν την δύσκολη αυτή παράσταση, ενός μεγάλου έργου.

Ο οίκτος είναι επικίνδυνος, φυλακίζει και εκβιάζει. Και οι δυο πλευρές νοσούν από μια ψυχοπαθολογία, την οποία ενισχύει και το περιβάλλον.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Πρωτότυπη μετάφραση: Μιμίκα Κρανάκη

Σκηνοθεσία-Θεατρική απόδοση: Κερασία Σαμαρά

Σκηνικά -Κοστούμια-Εικαστική δημιουργία: Εύα Μελά, Άννα- Λουκίδη -Ανδρέου

Πρωτότυπη μουσική σύνθεση – Ζωντανή εκτέλεση: Τάκης Μπαρμπέρης

Φωτισμοί: Γιώργος Μπούχρας

Σχεδιασμός αφίσας-προγράμματος: Πέτρος Αργυρός

Βοηθός σκηνοθέτη: Τώνια Αποστόλου

Διεύθυνση παραγωγής: Τζένη Αναγνωστοπούλου

Κίνηση: Ρούλα Κουτρουμπέλη

Υπεύθυνη επικοινωνίας: Μαρίκα Αρβανιτοπούλου | Art Ensemble

Υπεύθυνη Social Media: Εύα Καραχάλιου The Digital Owl

Φωτογραφίες-Teaser -Trailer: Αντιγόνη Νουφαρίτση, Τζένη Γαβρά

Social Media Videos: Νίκος Κοκονέζης

Παραγωγή: ΘΕΣΙΣ, www.thesisproduction.gr

Ερμηνεύουν οι ηθοποιοί: Κώστας Αρζόγλου, Χίλντα Ηλιοπούλου, Βίκυ Μαραγκάκη, Βασίλης Μήλιος, Χάρης Παπαδόπουλος, Κερασία Σαμαρά, Μαρία Φραγγεδάκη.

ΕΠΙ ΣΚΗΝΗΣ συνθέτει και παίζει, ο Τάκης Μπαρμπέρης.

H παράσταση «Eπικίνδυνος οίκτος» πραγματοποιείται υπό την αιγίδα και με την οικονομική υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού.

Με την ευγενική χορηγία της εταιρείας SARKK SA. (Αποκλειστικός αντιπρόσωπος της TOMMY HILFIGER & CALVIN KLEIN για την Ελλάδα & στα Βαλκάνια)

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ

Θέατρο ΧΩΡΟΣ

Πραβίου 6-8, Βοτανικός

ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ

Από Τετάρτη 11 Μαρτίου έως Κυριακή 15 Μαρτίου
και από Τρίτη 17 Μαρτίου έως Πέμπτη 26 Μαρτίου

ΜΕΡΕΣ & ΩΡΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ

Δευτέρα, Τρίτη, Πέμπτη, Παρασκευή και Σάββατο στις 21.00

Τετάρτη και Κυριακή στις 20.00.

Διάρκεια: 2 ώρες (με διάλειμμα 10’)

ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ

Online προπώληση: «Επικίνδυνος οίκτος» του Stefan Zweig | Εισιτήρια εδώ!

Τιμές εισιτηρίων: 17€ κανονικό, 14€ για μαθητές, φοιτητές, ΑμεΑ, ανέργους και άνω των 65 ετών,
5€ για ατέλειες