Είδαμε την παράσταση "Βάκχες" σε σκηνοθεσία Γιάβορ Γκάρντεφ με τους Tiger Lillies
✍🏻 Γράφει: η Θεατρολόγος Μαρία Μαρή
Οι Βάκχες ήρθαν και συγκλόνισαν την ελληνική θεατρική πραγματικότητα, σε σκηνοθεσία του διακεκριμένου δημιουργού Γιάβορ Γκάρντεφ, με την ειδική συμμετοχή του διεθνούς φήμης βρετανικού συγκροτήματος,
The Tiger Lillies, οι οποίοι όχι μόνον υπογράφουν τη μουσική αλλά και ερμηνεύουν ζωντανά επί σκηνής, συμμετέχοντας ταυτόχρονα στη δράση του έργου.
Η παράσταση είναι μια σημαντική συμπαραγωγή του Φεστιβάλ Αθηνών
Επιδαύρου με το Εθνικό Θέατρο Βουλγαρίας «Ιβάν Βάζοφ» και με το Κρατικό
Θέατρο Βορείου Ελλάδος (ΚΘΒΕ), με τη σκηνοθετική υπογραφή του Γιάβορ
Γκάρντεφ και τη συμμετοχή ενός μεικτού θιάσου Ελλήνων και Βούλγαρων
ηθοποιών μεταξύ των οποίων ο διεθνούς ακτινοβολίας γερμανοβούλγαρος
ηθοποιός Σάμουελ Φίντζι και η Λουκία Μιχαλοπούλου.
Το έργο
Στις Βάκχες του Γκάρντεφ τίθεται ένα καίριο ερώτημα σχετικά με την ανοχή της
κοινωνίας στην αποσταθεροποίηση. Πώς μεταβολίζεται στον συλλογικό
οργανισμό το συμβάν –διανοητικά, ψυχικά, πολιτικά– πριν μετατραπεί σε
τραύμα; Πώς μπορεί να γίνει δεκτή μια νέα νοοτροπία, που μπορεί να ανατρέψει την « κανονικότητα» ενός συνόλου; Τί περιθώρια αφήνει η εξουσία για την έκφραση ενός τέτοιου φαινομένου;
Η εμφάνιση νέων επιστημονικών, φιλοσοφικών ή κοινωνικών θεωριών συναντά συχνά σκεπτικισμό, έντονες αντιδράσεις ή ενθουσιασμό, περνώντας από τρία βασικά στάδια: την άρνηση, τη σταδιακή αποδοχή και την τελική καθιέρωση.
Η θεωρία της εξέλιξης του Δαρβίνου ή η θεωρία της σχετικότητας του Αϊνστάιν αντιμετωπίστηκαν αρχικά με χλευασμό και αμφισβήτηση.
Ο Χριστιανισμός εμφανίστηκε αρχικά ως μια νέα, ριζοσπαστική θρησκευτική και κοινωνική θεωρία μέσα στους κόλπους του Ιουδαϊσμού και της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Η υποδοχή του πέρασε από τη βίαιη απόρριψη στην απόλυτη κυριαρχία, αλλάζοντας τον ρου της παγκόσμιας ιστορίας.
Το έργο λειτουργεί ως αναμέτρηση με τα όρια της ευταξίας,
δοκιμάζοντας την αντοχή κανόνων και θεσμών. Στον Ευριπίδη, η διονυσιακή
μανία δεν είναι μια αθώα γιορτή αλλά δοκιμασία της ίδιας της ιδέας του
πολιτισμού, που ωθεί στα άκρα τη διατήρηση του ελέγχου, των ηθών/εθών,
των νόμων και της αυτό-εικόνας μας.
Το έργο έκανε πρεμιέρα στην Επίδαυρο 11 και 12 Ιουλίου 2026 και στη συνέχεια
ακολουθεί μεγάλη περιοδεία σε Ελλάδα, Κύπρο και Βουλγαρία.
Ο Διόνυσος παρουσιάζεται, αυτός ο παρεξηγημένος θεός. Ο Διόνυσος είναι γιος του Δία και μητέρα του ήταν η θνητή πριγκίπισσα Σεμέλη, η κόρη του Κάδμου. Η Σεμέλη κάηκε, καθώς τη ζήλεψε η θεά Ήρα και την ξεγέλασε, ώστε να ζητήσει από τον Δία να εμφανιστεί με όλη του τη θεϊκή μεγαλοπρέπεια. Έτσι ο Δίας αναγκάστηκε να παρουσιαστεί με το πραγματικό, εκτυφλωτικό του μεγαλείο και η θνητή Σεμέλη δεν άντεξε το εκτυφλωτικό του φως και τους κεραυνούς και απανθρακώθηκε. Ο Δίας, ο πατέρας των θεών πήρε το αγέννητο βρέφος και το έραψε στον μηρό του, μέχρι να ολοκληρωθεί η κύησή του (γι' αυτό ο Διόνυσος ονομάζεται και «διγενής» και κέρδισε το προσωνύμιο "διμήτωρ" ). Η Ήρα συνέχισε να καταδιώκει τον νεογέννητο Διόνυσο. Ανάγκασε τους ανθρώπους που τον μεγάλωναν να τρελαθούν, με αποτέλεσμα ο Δίας να τον μεταμορφώσει προσωρινά σε κριάρι για να τον σώσει. Ο πατέρας της Σεμέλης, Κάδμος, είδε την οικογένειά του να ξεκληρίζεται από τις τραγωδίες που προκάλεσε η οργή των θεών. Η Αγαύη αμφισβήτησε τη Σεμέλη, διαδίδοντας ότι ο Διόνυσος δεν ήταν γιος του Δία. Για να την εκδικηθεί, ο θεός Διόνυσος τύφλωσε το μυαλό της με θεϊκή μανία (βακχική τρέλα). Μαζί με άλλες Μαινάδες στο όρος Κιθαιρώνα, νόμιζε ότι κυνηγά ένα λιοντάρι. Στην πραγματικότητα, επιτέθηκε στον ίδιο της τον γιο, τον βασιλιά Πενθέα, και τον διαμέλισε με τα ίδια της τα χέρια.
Η Παράσταση
Ο Ευριπίδης γράφει τις Βάκχες στο τέλος του 5ου π.Χ. αι. και της ζωής του. Εκεί ξαναφέρνει στη σκηνή τον θεό Διόνυσο, τον ιδρυτή του είδους. Ο θεός του θεάτρου, της ετερότητας, του διαμελισμού και της συγχώνευσης, της ευδαιμονίας και της καταστροφής, στήνει ένα παιχνίδι που ο Ευριπίδης θέλησε να τελειώσει με ένα διαμελισμένο σώμα.
Ο Διόνυσος θα δείξει στους Θηβαίους ότι είναι θεός, θα τους δώσει ένα καλό μάθημα. Οι Tiger Lillies τραγουδούν το The god of fire “ You mocked my mother in her pain, Now I will teach you to lose again, pour the wine and taste the rod, laugh at me I’m your God. Laugh at me, I’ m your God. God of fire, God of fire… Fire Fire Dionysos the God of wine will have revenge on all the swine, who think he’s not a God.” Από την αρχή οι Ραψωδοί (The Tiger Lillies) Μεσαίος — Martyn Jacques, Aιθέριος — Adrian Stout, Χθόνιος — Budi Butenop) θέτουν πολύ στοχευμένα το πλαίσιο του έργου.
Ο Τειρεσίας (Samuel Finzi) και ο Κάδμος, ο ιδρυτής και πρώην βασιλιάς της Θήβας (Αλέξανδρος Μυλωνάς) αντιπροσωπεύουν τη φωνή της σύνεσης και του σεβασμού απέναντι στους θεούς. Εμφανίζονται μαζί στην αρχή του έργου και η στάση τους έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την αλαζονεία του Πενθέα. Πίνουν το κρασί και χορεύουν με τον θεό. “Dance with God” τραγουδούν οι Tiger Lillies. Ο βασιλιάς της Θήβας, ο Πενθέας, θυμώνει με τη εμφάνιση του Διονύσου και με το γεγονός ότι έχει ξεσηκώσει τις γυναίκες της πόλης σε ιερή μανία και αυτές ανεβαίνουν στον Kιθαιρώνα για να γιορτάσουν τα μυστήριά του. Αρνείται με μανία να δεχτεί τη νέα θρησκεία, που αυτός εκπροσωπεί. Ο Πενθέας (Mιχαήλ Ταμπακάκης) είναι έξαλλος, και αδιάλλακτος.
Ο Διόνυσος (Leonid Yovchev) με μια συγκλονιστική, μυστηριώδη παρουσία κυκλοφορεί μέσα στους θεατές, το ίδιο και οι μαινάδες του (Νεφέλη Ανθοπούλου, Aλεξάνδα Γαϊδατζή, Ξένια Γραμματικού, Ευθυμία Δανιηλίδου, Ζωή Ευθυμίου, Ελένη Θυμιοπούλου, Αγγελική Κιντώνη, Πολυξένη Σπυροπούλου, Δανάη Σταματοπούλου, Nadya Keranova, Kremena Slavcheva, Alexandra Svilenova), που κρατούν διάφορα μουσικά όργανα στα χέρια, όπως τύμπανα, κρόταλα και παράγουν ήχο, είναι τρομερά εκφραστικές και στην ουσία συνομιλούν με το κοινό, ενώ τραγουδούν επίσης με τους ραψωδούς Tiger Lillies. Βρίσκονται σε ένθεη μανία, χορεύουν και κάνουν χειρονομίες, ενώ είναι πάντα σε εγρήγορση για να υπερασπιστούν τον θεό τους, εγκαλώντας τον Πενθέα και λέγοντάς του ότι είναι ασεβής. Του λένε ότι τα λόγια του είναι ανόητα, ότι πρέπει να δεχτεί τον θεό, να στεφθεί με τα κλαδιά του και να χορέψει. “God of wine Blood and wine”. Ο Πενθέας είναι οργισμένος, δεν ακούει, θέλει να βρει τον Διόνυσο και να τον φυλακίσει. Το κάνει γιατί ο θεός αφήνεται να φυλακιστεί γιατί θέλει να τον τιμωρήσει. Του δείχνει ωστόσο ότι δεν μπορεί να φυλακιστεί, αλλά ο Πενθέας ζει στη δική του μανία και δεν καταλαβαίνει. Οι Tiger Lillies αναφωνούν “Hybris” Ύβρις. Ο Διόνυσος κανονίζει να πάρει το μυαλό του Πενθέα. Τον κάνει να χάσει το μυαλό του, καθώς ο δεύτερος έχει κατά πολύ ξεπεράσει τα όρια. Θέλει να εξισωθεί με τον θεό, ή και να αποδειχθεί ανώτερός του, να του κόψει τους βοστρύχους, να τον μειώσει, να τον εξολοθρεύσει. Ο Χορός λέει στον Διόνυσο να σαγηνεύσει τον Πενθέα “lose your name and mind”. “Charme him, sssssssssseize him!” “You cannot jail a living God”.
Ο Διόνυσος προτείνει στον Πενθέα να φορέσει φόρεμα για να μην τον ξεχωρίσουν οι μαινάδες. Εκείνος εκδηλώνεται ομοφοβικός. Το σχέδιο έχει ξεκινήσει “Kill the King”. Η ροκ αυτή όπερα περιγράφει γλαφυρά ό,τι εκτυλίσσεται πάνω στην σκηνή.
Οι στίχοι του Martyn Jacques ακολουθούν την τραγωδία του Ευριπίδη και η σκηνοθεσία του Javor Gardev είναι πολύ ενδιαφέρουσα κυρίως γιατί βάζει τους θεατές μέσα στο έργο, τους εντάσσει ενεργά με την παρουσία των ηθοποιών δίπλα στους θεατές. Βακχική η χορογραφία της Uršula Teržan συνεπήρε μαζί με τα εντυπωσιακά ειδικά για τις μαινάδες και τον Διόνυσο κοστούμια της Ηλένιας Δουλαδίρη.
Το σκηνικό του Nikola Toromanov απλό και λειτουργικό το ίδιο και οι φωτισμοί της Στέλλας Κάλτσου.
Ο Πενθέας, όταν σαγηνεύεται από τον Διόνυσο είναι στην ουσία γυμνός αλλά τον καμαρώνουν με τα γυναικεία του ρούχα, όπως στα Καινούργια ρούχα του Αυτοκράτορα του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, που καμαρώνουν από φόβο οι υπήκοοι τον γυμνό βασιλιά τους. Θαυμάζουν την τυφλότητά του, τον φόβο του και την ανοησία του, ενώ οδηγείται μεθοδικά στο τραγικό του τέλος. Τραγικό το τραγούδι “Mother’s hands” με τον τραγικό και βαθιά σαρκαστικό εκείνο στίχο “praise the mother’s hands”, όταν η μητέρα του Πενθέα, η Αγαύη τον βλέπει σαν λιοντάρι και τον διαμελίζει με τα χέρια της.
Αν αυτό που διαμελίζεται επί σκηνής είναι η ετερότητα, αυτό σημαίνει ότι έχει πια χαθεί η προοπτική, μέσα από μια μύηση, μια πράξη συλλογική, να «ανοίξουμε» στο Άλλο, το Διαφορετικό σε σχέση με το δικό μας και εκείνο του κόσμου; Η ίδια η μητέρα, η φύση, που γεννά είναι πρόθυμη να διαμελίσει, να εξολοθρεύσει, να ισοπεδώσει και δεν είναι δυστυχώς σπάνια τα παραδείγματα. Όταν κάποιος είναι περίκλειστος και οχυρωμένος στο δικό του Εγώ, στην δική του πραγματικότητα, χωρίς καμία προοπτική να επικοινωνήσει και να ενωθεί με το Άλλο, μοιραία οδηγείται στον αφανισμό, στη βία;
Η Αγαύη (Λουκία Μιχαλοπούλου) είναι όπως πάντα συγκλονιστική. Έρχεται διατρανώνοντας το θήραμά της, αυτό που μόνη της σκότωσε και διαμέλισε με τα ίδια της τα χέρια, ενώ ο Κάδμος την συνεφέρει σιγά σιγά, καθώς της υποδεικνύει να κοιτάξει πρώτα τον ουρανό και μετά να ξανακοιτάξει το «θήραμά» της. Όταν συνέρχεται καταρρέει. Αυτό είναι το αποτέλεσμα όταν χάνονται οι γέφυρες, όταν επικρατεί η ωμή βία, συνέπεια της μη αποδοχής.
“Crowns dissolve, dusrty hands
Laws lies broken in the land
Every street remember cries
Echoes under empty skies
Reason failed and pride was vain
Faith returned blood and pain
Vine has taken what it must
Learning grief and crownless dust
Happy…
God moves on beyond the sod
Another town to burn and rob”
Εκπληκτικοί στίχοι σχετικά με την αέναη αναπαραγωγή της βίας, σε κάποιο άλλο μέρος, σε κάποια άλλη γη, γιατί είναι ένα φαινόμενο «σαν βαρέλι δίχως πάτο». Πάλι κάπου αλλού θα σκάσει κάποιος άλλος πυρήνας, σχετικά με τη μη αποδοχή, που θα οδηγήσει σε θάνατο και οιμωγές.
Αυτό σε κάνει ευτυχισμένο άνθρωπε; Ένα αναπάντητο, ρητορικό ερώτημα με μια τραγική δυστυχώς απάντηση.
Μια βακχική μεταφορά της τραγωδίας του Ευριπίδη, με μεγάλο ενδιαφέρον, μια σύγχρονη ροκ όπερα, με συγκλονιστικούς στίχους και ερμηνείες.
Ταυτότητα παράστασης
Με την ειδική συμμετοχή των The Tiger Lillies
Μετάφραση στα Αγγλικά: Robin Robertson
Μετάφραση στα Νέα Ελληνικά (Υπέρτιτλοι): Θεόδωρος Στεφανόπουλος
Μετάφραση στα Βουλγαρικά (Υπέρτιτλοι): Doroteya Tabakova
Θεατρική διασκευή: Ιωάννα Ρεμεδιάκη και Javor Gardev
Ιδέα και σκηνοθεσία: Javor Gardev
Μουσική και στίχοι Ραψωδιών: Martyn Jacques (Copyright and publishing
Misery Guts Music Ltd., 2026)
Σκηνικά: Nikola Toromanov
Κοστούμια: Ηλένια Δουλαδίρη
Χορογραφία: Uršula Teržan
Φωνητική διδασκαλία Χορού: Kalin Nikolov
Σχεδιασμός φωτισμών: Στέλλα Κάλτσου
Δραματουργία: Ιωάννα Ρεμεδιάκη και Pavlina Doublekova
Διδασκαλία αγγλικού λόγου: Nathan Cooper και Mark Modzelewski
Βοηθός σκηνοθέτη και χειρισμός υπερτίτλων: Lyuba Todorova
Σύμβουλος σκηνοθέτη: Valleri Robinson
Stage Manager: Bogdan Dimitrov
Δεύτερη βοηθός σκηνοθέτη: Elena Kostova
Φωτογραφίες: Ελίνα Γιουνανλή
Διαφήμιση: Renegade Media
Γραφιστικός Σχεδιασμός: Μαύρα Γίδια - Τeodora Simova
Make up: Όλγα Φαλέι
Κομμώσεις: Θωμάς Γαλαζούλας
Επικοινωνία - Δημόσιες σχέσεις : ART WAYS Δήμητρα Παπαδοπούλου
Οργάνωση - εκτέλεση περιοδείας : ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΕΡΓΑ
Ραψωδοί (The Tiger Lillies)
Μεσαίος — Martyn Jacques
Aιθέριος — Adrian Stout
Χθόνιος — Budi Butenop
Διανομή
Διόνυσος — Leonid Yovchev
Κάδμος — Αλέξανδρος Μυλωνάς
Τειρεσίας — Samuel Finzi
Αγαύη — Λουκία Μιχαλοπούλου
Πενθέας — Mιχαήλ Ταμπακάκης
Υπηρέτης — Ivan Nikolov
Πρώτος Αγγελιαφόρος — Ivan Yurukov
Δεύτερος Αγγελιαφόρος — Martin Dimitrov
Χορός των Βακχών —Νεφέλη Ανθοπούλου, Aλεξάνδα Γαϊδατζή, Ξένια
Γραμματικού, Ευθυμία Δανιηλίδου, Ζωή Ευθυμίου, Ελένη Θυμιοπούλου,
Αγγελική Κιντώνη, Πολυξένη Σπυροπούλου, Δανάη Σταματοπούλου, Nadya
Keranova, Kremena Slavcheva, Alexandra Svilenova
• Συμπαραγωγή Εθνικό Θέατρο Βουλγαρίας «Ιβάν Βάζοφ» – Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου - Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος
Η παράσταση παρουσιάζεται με αγγλικούς διαλόγους και με ελληνικούς υπέρτιτλους.
Επικοινωνία
“Είμαστε κοντά σε κάθε σκηνή
που ζωντανεύει τον πολιτισμό.”
Ακολουθήστε μας
Newsletter
© 2025. All rights reserved.
