Από τη θέση του θεατή: "Εχθρός του λαού" του Χένρικ Ίψεν

Το έργο παρουσιάζεται σε συμπαραγωγή του Θεάτρου του Νέου Κόσμου και του Γερμανικού Θεάτρου Schaubühne, ενός εμβληματικού θεατρικού σχήματος με πολυετή σημαντική παρουσία στη Γερμανία
και στο εξωτερικό.

Το Ιψενικό δράμα ο "Εχθρός του λαού" στην γερμανική εκδοχή του έχει παρουσιαστεί μέχρι σήμερα
από την Schaubühne (Σαουμπίνε) σε δεκάδες χώρες με τεράστια επιτυχία.
Πρόκειται για ένα κοινωνικοπολιτικό έργο που η υπόθεσή του λαμβάνει μέρος σε μια λουτρόπολη της Νορβηγίας. Εκεί ζει ο γιατρός Τόμας Στόκμαν με την οικογένειά του. Οι κάτοικοι της πόλης βιοπορίζονται
από τον τουρισμό που προσελκύεται εκεί λόγω των λουτρών. Όταν ο γιατρός διαπιστώσει ότι τα νερά των λουτρών είναι μολυσμένα, ο δήμαρχος (που είναι και αδελφός τού γιατρού) κι όλοι οι κάτοικοι της πόλης θα βρεθούν απέναντι του. Θα ξεκινήσει μια μάχη ανάμεσα στο ηθικό καθήκον και το συμφέρον.

Παρά το γεγονός ότι το έργο κουβαλάει στην πλάτη του σχεδόν 150 χρόνια από το έτος συγγραφής του (1882) θα έλεγε κανείς ότι τα γεγονότα που διαδραματίζονται προέρχονται από τις ειδήσεις που μας απασχολούν και σήμερα. Τη σκηνοθεσία και τη διασκευή του έργου υπογράφει ο καλλιτεχνικός διευθυντής της βερολινέζικης Schaubühne, Τόμας Όστερμάιερ.

Η φήμη του "αντισυμβατικού" και του ‘ανατρεπτικού» τον ακολουθεί από τότε που ανέλαβε την καλλιτεχνική διεύθυνση του θρυλικού βερολινέζικου θεατρικού σχήματος, Schaubühne (Σαουμπίνε).

Με τον ίδιο ανατρεπτικό τρόπο αντιμετωπίζει ο Οστερμάγιερ και τον «Εχθρό του λαού». Καταργώντας
τη συμβατική θεατρική φόρμα φέρνει το έργο πολύ κοντά στον σύγχρονο θεατή καθιστώντας τον μέρος
της παράστασης που δεν μένει καρφωμένος στην αναπαυτική του πολυθρόνα αλλά μπαίνει μέσα σε εκείνη
την πόλη των λουτρών και καλείται να πάρει θέση. Να δώσει τη δική του απάντηση στο δίλημμα «ηθική
ή συμφέρον».Το θέατρο γίνεται ζώσα πραγματικότητα. Όπως και έτσι πρέπει να είναι το αληθινό θέατρο.

Από την πρώτη στιγμή που ανεβαίνει το διάφανο ριντό (τύπου αυλαίας) ο θεατής γίνεται αυτόπτης μάρτυρας ενός πραγματικού γεγονότος.Το σύγχρονο καθημερινό ντύσιμο των επτά προσώπων που ερμηνεύουν τους ρόλους του έργου, η λιτή και ρεαλιστική ερμηνεία τους, το αφαιρετικό σκηνικό με τα ανομοιόμορφα αντικείμενα, (ένας μεγάλος πάγκος- τραπέζι, μικρόφωνα ηχεία, τοίχοι με συνθήματα γραμμένα με κιμωλία), όλα καταργούν τη φόρμα του «κλασικού». Την αποστειρωμένη μορφή του θεατρικού γίγνεσθαι.

Η αξιόλογη παράσταση στο θέατρο Κνωσός καταρρίπτει την οποιαδήποτε (στρεβλή σκέψη) ότι το θεατρικό έργο είναι εκεί στα τέλη του 19ου αιώνα και η πραγματική ζωή είναι εδώ στο σήμερα. Το ίδιο το έργο μπαίνει στον τρόπο ζωής της δικής μας πόλης και νιώθουμε την ανάσα όλων εκείνων που συναντάμε στο δρόμο
όταν βγούμε από την πόρτα του σπιτιού μας. Μέσα από αυτή την καθημερινότητα διαδραματίζεται η υπόθεση του έργου ανεβαίνοντας προς την κορύφωση της σύγκρουσης των προσώπων.

Αρχικά μεταξύ του γιατρού Στόκμαν στο ρόλο του ασυμβίβαστου και του αδελφού του, δήμαρχου της πόλης Πέτερ, που υπερασπίζεται μεθοδικά το συμβατικό με έναν κυνικό καθωσπρεπισμό, ειδικός στην προς τα έξω εικόνα του, ικανής να πείθει τους ανυποψίαστους δημότες της «σάπιας» αυτής πόλης από την μόλυνση των υδραγωγείων που έχει μεταφερθεί και εξαπλωθεί παντού.
Ενώ σταδιακά συντελείται η διαφθορά συνειδήσεων των περισσότερων προσώπων του έργου φτάνει η στιγμή που ο Στόκμαν θα ενημερώσει τους πολίτες για τη σαπίλα που επικρατεί.

Με ένα μονόλογο-καταγγελία στον σύγχρονο πολιτισμό ο γιατρός Στόκμαν κραυγάζει:

«Μετά από όσα έζησα έκανα μια ανακάλυψη πολύ πιο σπουδαία από τα μόλυνση στο νερό και το έδαφος… ολόκληρη η κοινωνία μας είναι μολυσμένη. Η πολιτική μας ζωή χτίστηκε πάνω σε δηλητηριασμένα εδάφη. Είναι χτισμένη πάνω σε ψέματα και διαφθορά και δεν απομένει καμιά σωτηρία πια.»

Ο ηθοποιός Κωνσταντίνος Μπιμπής που ερμηνεύει με μοναδική αμεσότητα το ρόλο του Στοκμαν εκφωνεί ένα πύρινο λόγο προς τους θεατές που παίρνουν τη θέση των κατοίκων της πόλης και καλούνται να πουν την άποψή τους.

Η λιτή και ουσιαστική ερμηνεία του ρόλου του δημάρχου από τον Μιχάλη Οικονόμου δίνει στο έργο την απαραίτητη χροιά της σύγχρονης πραγματικότητας, με λιτό και ουσιαστικό τρόπο ο δήμαρχος Πέτερ Στόκμαν δίνει την εντύπωση πως κατέβηκε τις σκάλες από κάποιο γραφείο δημάρχου από τα τόσα πολλά που βρίσκονται γύρω μας.

Η Λένα Παπαληγούρα στο ρόλο της εκδότριας Άσλακσεν, αποτελεί μια δυνατή παρουσία στο έργο, αποδίδοντας την ερμηνεία του ρόλου της με λεπτές ισορροπίες και ιδιαίτερες αποχρώσεις.

Η Αλκηστη Ζιρώ στο ρόλο της Καταρίνας. Σύζυγος του γιατρού και δασκάλα ονειρεύεται ένα αληθινό εκπαιδευτικό σύστημα. Συντριμμένη από το βάρος των γεγονότων παραμένει στο πλευρό
του ιδεαλιστή Στοκμαν.

Ο Ιάσονας Άλυ ελλίσσεται από τον επαναστάτη και αδελφικό προς τον Στόκμαν, στον συμφεροντολόγο που βολεύεται ανάλογα τις καταστάσεις.

Ο Στέλιος Δημόπουλος, εκκολαπτόμενος δημοσιογράφος Χόβσταν, προτιμάει αντί της «επανάστασης» μια θέση στο γραφείο του δημάρχου.

Ο Ιερώνυμος Καλετσάνος, πατέρας της Κατερίνας ξεδιπλώνει όλα τα στοιχεία του καχύποπτου παρατηρητή των γεγονότων αλλά και του επιχειρηματία που αρπάζει τις ευκαιρίες.

Ταυτότητα Παράστασης

Διασκευή Florian Borchmeyer & Thomas Ostermeier
Ενδυματολόγος Nina Wetzel
Σχεδιασμός ήχου Malte Beckenbach, Daniel Freitag
Δραματουργία Florian Borchmeyer
Σχεδιασμός φωτισμών Erich Schneider

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ελληνικής παραγωγής:

Μετάφραση Αντώνης Γαλέος

Συνεργάτης σκηνοθέτης Christoph Schletz

Σκηνογράφος Jan Pappelbaum

Ζωγραφική σκηνικού Katharina Ziemke

Σχεδιασμός φωτισμών Σοφία Αλεξιάδου

Ενδυματολόγος Νατάσσα Παπαστεργίου

Σχεδιασμός ήχου Ηλίας Φλάμμος

Σκηνογράφος - Προσαρμογή σκηνικού Νατάσα Τσιντικίδη

Κατασκευή σκηνικού Θωμάς Μαριάς

Μουσική διδασκαλία Εύη Νάκου

Βοηθός σκηνοθέτη Ειρήνη Λαμπρινοπούλου

Βοηθός ενδυματολόγου Μαριάνθη Ράδου

Φωτογραφίες Πάτροκλος Σκαφίδας

Οπτική ταυτότητα Θεάτρου του Νέου Κόσμου 2025-26

Creative director - Art director: Πάρις Μέξης | Art director - Graphic designer: Θωμάς Παλυβός